Toen Stan Lauryssens 22 was, werkte hij in een kaasfabriek, hij schreef gedichten en zong ‘s avonds in een rockband. De hoofdredacteur van Panorama las zijn gedichten, zag hem bezig op het podium en nodigde hem uit om voor zijn blad te komen werken. Stan werd de correspondent van Panorama in Hollywood, maar dan wel vanuit een klein redactiekamertje, want Panorama had geen geld om hem naar de Verenigde Staten te sturen.
Door een artikel in Panorama kwam Stan in contact met de president van de International Investerings Club (IIC), die diamant, kunst en onroerend goed in Dallas en Canada verkocht als geldbelegging. Van de ene dag op de andere werd hij raadgever in kunst en expert in geldbelegging. Zijn grootste specialiteit werd echter het witwassen van zwart geld.
Het geld stroomde meteen binnen. Stan kocht een villa tegenover het beeldenpark van Middelheim, een tweede dure auto, een gouden horloge van Cartier, een hond en twee poezen. Via Alain Bernardin, de eigenaar van de Crazy Horse de Paris, de meest populaire nachtclub van Parijs in de jaren zeventig, raakte hij in contact met kapitein John Peter Moore, toen de officiële zaakwaarnemer en privésecretaris van Salvador Dalí.
Tijdens een bezoek aan Barcelona raakte Stan verliefd op zijn tolk, de Catalaanse Ana. Tot zijn niet geringe verbazing bleek haar vader ooit de chauffeur van Dalí geweest te zijn. Intussen haalde het IIC steeds meer zwart geld binnen. Het was echter één grote oplichterij, schrijft Stan Lauryssens. De investeringsdiamant van het IIC was helemaal niet loepzuiver en de beleggingsprojecten bestonden uit prairies met grazende koeien in Texas. Net zoals de diamanten waren ze waardeloos.
’Kunst is wat de gek er voor geeft’
De stap van het verkopen van valse Dalí’s naar het maken van valse Dalí’s is klein. Samen met een kunstenaar die hij in New York leerde kennen, besloot Stan dat het veel lucratiever was om zelf Dalí’s te vervaardigen. Dat bracht fabuleuze winsten op, maar de beleggers in Vlaanderen raakten ontevreden. De luchtbel van het IIC barstte en het hele kaartenhuis stortte in elkaar.
Het onvermijdelijke gebeurde dan ook: na zijn terugkeer uit Barcelona werd Stan gearresteerd in België. Hij werd beticht van oplichting, fiscale fraude, valsheid in geschrifte en lidmaatschap van een criminele organisatie. Hij komt echter vrij snel vrij en reist, hoewel hij België niet mag verlaten, naar Spanje, naar zijn vriendin Ana.
In Cadaques koopt hij een villa op de top van een berg met een deel van het zwart geld dat hij daar in een bankkluis bewaarde als appeltje voor de dorst. Hij overweegt er een boek te schrijven, maar na een paar dagen stelt hij vast dat zijn buurman Salvador Dalí is. Dalí is op dat ogenblik oud, ziek en seniel. Stan komt in Cadaques ook in contact met een aantal mensen die Dalí persoonlijk hebben gekend en zakelijke contacten met hem hadden. Uiteindelijk ontmoet hij in Cadaques opnieuw kapitein Moore en krijgt hij een beter inzicht in de bizarre entourage van de geniale - of gekke - Catalaanse schilder.
De mensen willen bedrogen worden
Om een schuld aan een ongedurige gedupeerde belegger te betalen, ziet Stan zich verplicht toch nog eens een serie valse Dalí’s te maken. Het resultaat hiervan is dat hij opnieuw gearresteerd wordt, dit keer door de Guardia Civil. Deze keer belandde hij in de gevangenis op verdenking van kapitaalvlucht, financiële fraude, handel in valse en frauduleuze kunstwerken en kunstsmokkel. Na drieëneenhalve maand krijgt hij gratie van de Belgische koning en mag hij de gevangenis verlaten. Hij kreeg een nieuw paspoort en verdeelde zijn tijd tussen Londen en Antwerpen, de stad waar het allemaal begonnen was.
Schelmenroman
Dalí & I leest eigenlijk als een schelmenroman. Het is deels een soort biografie van Stan Lauryssens en deels het verhaal van zijn ‘relatie’ met Salvador Dalí. De centrale stelling van Stan Lauryssens is dat Dalí een aantal artiesten in dienst had die zijn werken schilderden, zeker gedurende de laatste twintig jaar van zijn leven. Bovendien beweert hij dat 75% van de werken van Dalí die op de markt zijn, vervalsingen zijn. Stan weet waarover hij spreekt want gedurende meer dan tien jaar was hij gespecialiseerd in de verkoop van Dalí´’s.
Of al de spectaculaire avonturen die Stan meemaakt in het boek allemaal echt zijn, heeft eigenlijk geen belang. Dalí & I is met evenveel vaart geschreven als zijn thrillers en het biedt de lezer een blik achter de schermen van de kunstwereld.
Room 9 Entertainment uit Hollywood kocht het verhaal en Andrew Niccol gaf het scenario een finale draai. De film wordt in 2009 in de zalen verwacht.
Stan & I door Stan Lauryssens is een uitgave van Uitgeverij Manteau/Standaard Uitgeverij nv en Arendsoog Ltd.
ISBN 978 90 223 2217 8
Dalí & I,