Steven Adolf is correspondent in Madrid voor o.m. NRC Handelsblad, Elsevier en De Standaard. Dit boek verscheen voor het eerst in 2001 en dit jaar verscheen de zevende herziene druk.
Het boek tracht aan de hand van de feestcultuur als nationaal bindmiddel iets uit te leggen over de doolhof van regionale verschillen in Spanje. Volgens de auteur is het dit sociale feestgedrag dat de Spanjaarden maakt tot de meest gastvrije, tolerante en wellevende Europeanen.
In 10 hoofdstukken komen achtereenvolgens aan bod: De trommels van Calanda, De Maagd van Carmen (Andalusië), San Antón (met o.m. de stierengevechten), Sant Jordi (over Catalonië), de Fallas in Valencia, San Sebastian (over het Baskenland), de Moros y Cristianos, de Semana Santa (met o.m. een aantal beschouwingen over Opus Dei en over de koning en het koningshuis), Carnaval op Gran Canaria en El Rocio (Andalusië).
De auteur geeft o.m. een bondig overzicht van de schandalen die opdoken in Spanje in de loop van de jaren tachtig, vooral tijdens de ambtsperiode van premier Felipe Gonzalez. Het gaat om zaken zoals de GAL (Grupos Antiterroristas de Liberación, Antiterroristische Bevrijdingsgroepen). Het is nl. nooit opgehelderd hoe deze beweging ontstaan is en door wie zij werd opgericht. Sommigen beweren zelfs dat ze door koning Juan Carlos in het leven werd geroepen omdat die zich op die manier wou verzekeren van de loyauteit van het leger. ‘Spanjaarden leggen een grote nuchterheid aan de dag als het om schandalen gaat,’ schrijft Steven Adolf. ‘Ze huldigen het kritische beginsel dat autoriteiten per definitie niet deugen en met het grootste wantrouwen benaderd dienen te worden.’
Over koning Juan Carlos zegt de auteur: ‘De Spanjaarden hebben weinig affectie met de monarchie, maar ze maken meestal wel een uitzondering voor koning Juan Carlos. Toch lijkt de koning op de achtergrond een veel verdergaande rol te spelen dan het beperkte takenpakket dat hem krachtens de grondwet toekomt.’
Benidorm is volgens de auteur ‘een mediterrane versie van Manhattan’. ‘Je kunt het ermee eens zijn of niet, maar bij de uitbreiding van de stad is duidelijk gekozen voor een bepaald concept, iets wat tamelijk ongebruikelijk is in de wildbouw langs de Spaanse kusten.’
De aanslag in Madrid op 11 maart 2004, waarbij 191 doden en 1841 gewonden vielen, was de ergste terreuraanslag in Europa sinds de ramp met het vliegtuig bij Lockerbie in 1988. Tot nu toe is deze aanslag onopgehelderd en zijn de daders onbekend. In de kringen van de Partido Popular, de Volkspartij, blijft men beweren dat de aanslag een complot was van de PSOE, de Spaanse Socialistische Partij. Zeker is dat de aanslag het resultaat van de verkiezingen in 2004 bepaald heeft.
Over de stierengevechten wordt door journalisten en auteurs uit landen waar de traditie van de corrida’s niet bestaat, doorgaans zeer ngatief geschreven. Steven Adolf vormt hierop een aangename uitzondering. Hij geeft zeer correct aan dat een liefhebber van stierengevechten geïnteresseerd is in de kunst en de gratie van het ritueel dat voor hem wordt opgevoerd en geen bloeddorstige sadist, zoals de ‘anti-taurinos’ willen doen geloven. Terecht wijst de auteur er ook op dat de morele verontwaardiging van het antistierenvechtfront een ietwat dubieuze bijklank heeft.
De auteur van dit boek bekijkt het hedendaagse Spanje door de bril van een linkse intellectueel. Dit heeft o.m. als gevolg dat hij expliciet kiest voor de Tweede Republiek, terwijl die in werkelijkheid voor Spanje even rampzalig was als de Eerste Republiek. Bovendien is hij blijkbaar een fan van premier Zapatero, zonder enige twijfel de slechtste premier van Spanje sinds de democratie. Ook is hij zeer negatief over het regionaal nationalisme, dat hij omschrijft als ‘een bewijs van provincialisme en zelfoverschatting’. Deze visie doet m.i. ernstig te kort aan het terechte onafhankelijkheidssteven van deelstaten zoals Catalonië, het Baskenland en Galicië.
Het boek Spanje achter de schermen is een must voor iedereen die tijdelijk of permanent in Spanje verblijft of voor wie het land beter wil leren kennen. Volgens de Britse historicus en hispanoloog Raymond Carr onderscheidt Spanje zich tegenwoordig in weinig nog van de andere consumptiemaatschappijen. Maar Steven Adolf besluit zijn boek met de volgende woorden: ‘Spanje is veranderd, maar blijft toch nog altijd anders.’
Iedereen die al een tijdje in Spanje woont en werkt zal dit beslist volmondig beamen.
Spanje achter de schermen is een uitgave van Uitgeverij Prometheus, ISBN 978 90 446 0560 0.
Spanje achter de schermen